Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау - қазіргі білім беру жүйесінің сапасын қамтамасыз етудегі негізгі тетік. Бұл үдеріс тек баға қоюмен шектелмейді; ол оқу нәтижесін, білім алушының даму деңгейін және оқыту тиімділігін кешенді түрде талдауға бағытталған. Оқу жетістіктерін бағалау - бұл білім алушының оқу нәтижелерін алдын ала белгіленген мақсаттар мен критерийлерге сәйкестендіру арқылы анықтау процесі. Бағалау оқыту сапасын арттыруға, студенттің оқу мотивациясын күшейтуге және оқытушы мен білім алушы арасындағы кері байланысты қамтамасыз етуге бағытталады.
Бағалау - оқыту нәтижесін анықтау үшін қолданылатын тәсіл. Ол оқушының берілген тақырыпты меңгерудегі кемшіліктерін жоюға және үлгерімінің нәтижелі болуына ықпал ететін фактор ретінде қызмет етеді. Бағалау көбінесе баға қоюдың синтездік түрі (1-ден 5-ке дейінгі ранг) арқылы жүзеге асады. Сонымен қатар, мектеп тәжірибесіндегі бағалау тек баға қоюмен шектелмейді; ол материалды меңгеру немесе меңгермеу фактісімен қатар, оның себептерін анықтауға мүмкіндік беретін оқытудың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.
Жалпы білім беретін мектептердегі білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалауды қазіргі тәжірибеге енгізудің негізін критериалды бағалау жүйесі құрайды. Бұл жүйе бағалау рәсімдерінің сапалылығын, олардың халықаралық стандарттарға сәйкестігін және әр білім алушының оқудағы қажеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Бағалау түрлері
1. Қалыптастырушы бағалау (формативті)
Мақсаты: оқу процесі барысында білім алушының даму деңгейін бақылау, кері байланыс беру.
Ерекшелігі:
• Сабақ үстінде, күнделікті қолданылады
• Қате табу емес, оқушыны қолдау мен бағыттау
• Мұғалім мен студент арасындағы диалогты күшейтеді
Мысал: ауызша пікір, жазбаша ескертпе, өзіндік рефлексия.
2. Жиынтық бағалау (суммативті)
Мақсаты: белгілі бір оқу кезеңінің соңында білім алушының жетістігін қорытындылау.
Ерекшелігі:
• Бөлім, тоқсан, курс соңында өткізіледі
• Нәтиже негізінде балл немесе баға қойылады
• Сертификаттау, рейтинг, есеп беру үшін қолданылады
Мысал: тест, емтихан, курстық жұмыс
3. Критериалды бағалау
Мақсаты: нақты, алдын ала белгіленген критерийлерге сүйене отырып, оқу нәтижесін бағалау.
Ерекшелігі:
• Бағалау ашық, әділ және түсінікті
• Оқушы не үшін қандай баға алғанын біледі
• Дескрипторлар арқылы нақты деңгейлер көрсетіледі
Мысал: бағалау парағы, рубрика, дескрипторлар жүйесі.
Қазақстандағы білім беру мазмұнын жаңарту аясында бұл үш бағалау түрі бірін-бірі толықтыратын жүйе ретінде қарастырылады. Қалыптастырушы бағалау — оқыту процесінің ажырамас бөлігі, ал жиынтық бағалау — оқу нәтижесін қорытындылау құралы. Критериалды бағалау — осы екі түрдің әдістемелік негізін нақтылап, бағалаудың ашықтығын қамтамасыз етеді. Қазақстан үшін ұсынылып отырған жаңа критериалды бағалау жүйесі білім алушының дамуына, оның қызығушылығына және оқуға деген ынтасын арттыруға бағытталады. Егер әр білім алушыға және оның ата-анасына түсінікті болатындай нақты әрі өлшемді бағалау критерийлері белгіленсе, бұл мақсатқа жетуге толық мүмкіндік бар.
Анық құрастырылған бағалау критерийлерінің көмегімен мұғалім де, білім алушы да:
• Білім алушы оқытудың қай сатысында екенін;
• Ол білім алуда неге талпынатынын;
• Бұған жетуге көмектесу үшін не істеу керектігін түсінеді.
Критериалды бағалау жүйесінің мақсаты - бағалау критерийлерінің негізінде білім алушылардың оқу жетістіктері туралы шынайы ақпарат алу және оқу үдерісін жетілдіру үшін оны барлық қатысушыларға ұсыну.
Критериалды бағалау жүйесінің міндеттері
1. Оқу үдерісінде бағалаудың қызметі мен мүмкіндіктері аясын кеңейту
2. Жүйелі кері байланыс орнату арқылы білім алушылардың өзін-өзі үнемі жетілдіріп отыруына жағдай жасау
3. Бірыңғай стандарттарды, сапалы бағалау құралдарын және механизмдерін қалыптастыруға көмектесу
4. Қолжетімді, нақты, үздіксіз ақпарат ұсыну:
• білім алушыларға — оқу сапасы туралы
• мұғалімдерге — білім алушылардың ілгерілеуі туралы
• ата-аналарға — оқу нәтижелерінің деңгейлері туралы
• басқару органдарына — білім беру қызметінің сапасы туралы
Критериалды бағалаудың құрылымы
Оқу жылы барысында оқудың ілгерілеуі мен үлгерімі туралы мәліметтерді жинау үшін бағалаудың екі түрі жүзеге асырылады: қалыптастырушы және жиынтық бағалау. Жиынтық бағалау өз кезегінде бөлім/ортақ тақырыптар бойынша жиынтық бағалау, тоқсандық бағалау және орта білім беру деңгейі бойынша жиынтық бағалау рәсімдерінен тұрады.
Бағалау - оқыту нәтижесін анықтау үшін қолданылатын тәсіл. Ол оқушының берілген тақырыпты меңгерудегі кемшіліктерін жоюға және үлгерімінің нәтижелі болуына ықпал ететін фактор ретінде қызмет етеді. Бағалау көбінесе баға қоюдың синтездік түрі (1-ден 5-ке дейінгі ранг) арқылы жүзеге асады. Сонымен қатар, мектеп тәжірибесіндегі бағалау тек баға қоюмен шектелмейді; ол материалды меңгеру немесе меңгермеу фактісімен қатар, оның себептерін анықтауға мүмкіндік беретін оқытудың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.
Жалпы білім беретін мектептердегі білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалауды қазіргі тәжірибеге енгізудің негізін критериалды бағалау жүйесі құрайды. Бұл жүйе бағалау рәсімдерінің сапалылығын, олардың халықаралық стандарттарға сәйкестігін және әр білім алушының оқудағы қажеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Бағалау түрлері
1. Қалыптастырушы бағалау (формативті)
Мақсаты: оқу процесі барысында білім алушының даму деңгейін бақылау, кері байланыс беру.
Ерекшелігі:
• Сабақ үстінде, күнделікті қолданылады
• Қате табу емес, оқушыны қолдау мен бағыттау
• Мұғалім мен студент арасындағы диалогты күшейтеді
Мысал: ауызша пікір, жазбаша ескертпе, өзіндік рефлексия.
2. Жиынтық бағалау (суммативті)
Мақсаты: белгілі бір оқу кезеңінің соңында білім алушының жетістігін қорытындылау.
Ерекшелігі:
• Бөлім, тоқсан, курс соңында өткізіледі
• Нәтиже негізінде балл немесе баға қойылады
• Сертификаттау, рейтинг, есеп беру үшін қолданылады
Мысал: тест, емтихан, курстық жұмыс
3. Критериалды бағалау
Мақсаты: нақты, алдын ала белгіленген критерийлерге сүйене отырып, оқу нәтижесін бағалау.
Ерекшелігі:
• Бағалау ашық, әділ және түсінікті
• Оқушы не үшін қандай баға алғанын біледі
• Дескрипторлар арқылы нақты деңгейлер көрсетіледі
Мысал: бағалау парағы, рубрика, дескрипторлар жүйесі.
Қазақстандағы білім беру мазмұнын жаңарту аясында бұл үш бағалау түрі бірін-бірі толықтыратын жүйе ретінде қарастырылады. Қалыптастырушы бағалау — оқыту процесінің ажырамас бөлігі, ал жиынтық бағалау — оқу нәтижесін қорытындылау құралы. Критериалды бағалау — осы екі түрдің әдістемелік негізін нақтылап, бағалаудың ашықтығын қамтамасыз етеді. Қазақстан үшін ұсынылып отырған жаңа критериалды бағалау жүйесі білім алушының дамуына, оның қызығушылығына және оқуға деген ынтасын арттыруға бағытталады. Егер әр білім алушыға және оның ата-анасына түсінікті болатындай нақты әрі өлшемді бағалау критерийлері белгіленсе, бұл мақсатқа жетуге толық мүмкіндік бар.
Анық құрастырылған бағалау критерийлерінің көмегімен мұғалім де, білім алушы да:
• Білім алушы оқытудың қай сатысында екенін;
• Ол білім алуда неге талпынатынын;
• Бұған жетуге көмектесу үшін не істеу керектігін түсінеді.
Критериалды бағалау жүйесінің мақсаты - бағалау критерийлерінің негізінде білім алушылардың оқу жетістіктері туралы шынайы ақпарат алу және оқу үдерісін жетілдіру үшін оны барлық қатысушыларға ұсыну.
Критериалды бағалау жүйесінің міндеттері
1. Оқу үдерісінде бағалаудың қызметі мен мүмкіндіктері аясын кеңейту
2. Жүйелі кері байланыс орнату арқылы білім алушылардың өзін-өзі үнемі жетілдіріп отыруына жағдай жасау
3. Бірыңғай стандарттарды, сапалы бағалау құралдарын және механизмдерін қалыптастыруға көмектесу
4. Қолжетімді, нақты, үздіксіз ақпарат ұсыну:
• білім алушыларға — оқу сапасы туралы
• мұғалімдерге — білім алушылардың ілгерілеуі туралы
• ата-аналарға — оқу нәтижелерінің деңгейлері туралы
• басқару органдарына — білім беру қызметінің сапасы туралы
Критериалды бағалаудың құрылымы
Оқу жылы барысында оқудың ілгерілеуі мен үлгерімі туралы мәліметтерді жинау үшін бағалаудың екі түрі жүзеге асырылады: қалыптастырушы және жиынтық бағалау. Жиынтық бағалау өз кезегінде бөлім/ортақ тақырыптар бойынша жиынтық бағалау, тоқсандық бағалау және орта білім беру деңгейі бойынша жиынтық бағалау рәсімдерінен тұрады.
Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау: түрлері, үдерісі және маңызы.
Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау — қазіргі білім беру жүйесінің сапасын қамтамасыз етудегі негізгі тетік. Бұл үдеріс тек баға қоюмен шектелмейді; ол оқу нәтижесін, білім алушының даму деңгейін және оқыту тиімділігін кешенді түрде талдауға бағытталған. Бағалау — оқу нәтижелерін алдын ала белгіленген мақсаттар мен критерийлерге сәйкестендіру арқылы анықтау процесі. Ол оқыту сапасын арттыруға, студенттің оқу мотивациясын күшейтуге және оқытушы мен білім алушы арасындағы кері байланысты қамтамасыз етуге бағытталады.
Бағалау тәсілдерінің ерекшелігі
Бағалау тәсілдері критериалды бағалаудың түрлеріне және пән мазмұнына қарай ерекшеленеді. Қазақстандағы білім беру мазмұнын жаңарту аясында үш негізгі бағалау түрі қолданылады: қалыптастырушы, жиынтық және критериалды бағалау. Олар бірін-бірі толықтырып, оқу процесінің сапасын арттыруға бағытталған.
1. Қалыптастырушы бағалау
Қалыптастырушы бағалау — оқу үдерісінің ажырамас бөлігі. Ол тоқсан барысында мұғалім тарапынан жүйелі түрде өткізіліп отырады және баға, балл қойылмайды. Мұғалім мен білім алушы арасында үздіксіз кері байланыс қамтамасыз етіледі. Бұл бағалау түрі білім алушының қателесуге, оны түзетуге құқығын сақтай отырып, оның мүмкіндігін анықтауға, қиындықтарын табуға және оң нәтижеге қол жеткізуіне көмектеседі.
Міндеттері:
• Оқу мақсаттары мен бағалау критерийлерін анықтап, білім алушыларға ұсыну
• Бірлескен оқытуға арналған орта құру
• Сындарлы кері байланыс ұйымдастыру
• Өзара оқыту мен өзіндік рефлексияны дамыту
• Білім алушыны оқу үдерісінің белсенді құраушысы ретінде қалыптастыру
Қалыптастырушы бағалау қосымша жаттығу немесе тестілеу емес, оқу мақсаттары мен күтілетін нәтижелерге негізделген тәжірибелік мазмұнға сүйенеді. Бұл үдеріс стандартталмайды — әр мұғалім оны өз тәжірибесіне сай ұйымдастырады және нәтижесіне жауапты болады.
Үдеріс кезеңдері:
• Ұйымдастыру және жоспарлау
• Әдістерді таңдау
• Нәтижелерді талдау
• Кері байланыс беру
2. Жиынтық бағалау
Жиынтық бағалау — белгілі бір оқу кезеңінің соңында оқу бағдарламасы мазмұнын меңгеру деңгейін тіркеу және анықтау үшін жүргізіледі. Ол бөлім/ортақ тақырыптар бойынша, тоқсан соңында және білім беру деңгейін аяқтағанда (негізгі орта, жалпы орта) өткізіледі.
Ерекшелігі:
• Бағалау балл, деңгей немесе баға түрінде тіркеледі
• Дескрипторлар мен балл қою кестелері арқылы әділ шешім қабылданады
• Нәтижелер мұғалімге оқу үдерісін жоспарлау, түзету және талдау жасау үшін қолданылады.
Жиынтық бағалау — есеп беру, рейтинг, сертификаттау сияқты ресми мақсаттарға қызмет етеді.
3. Критериалды бағалау
Критериалды бағалау — нақты, алдын ала белгіленген критерийлерге сүйене отырып, оқу жетістігін ашық және әділ бағалауға мүмкіндік береді. Бұл жүйе білім алушының не үшін қандай баға алғанын түсінуіне жағдай жасайды, ал оқытушыға бағалау мәдениетін қалыптастыруға көмектеседі.
Мақсаты:
• Шынайы оқу нәтижесін көрсету
• Бағалау үдерісін барлық қатысушыларға түсінікті ету
• Оқу сапасын арттыруға бағытталған кері байланыс ұсыну
Міндеттері:
• Бағалаудың қызметі мен мүмкіндіктерін кеңейту
• Өзін-өзі жетілдіруге жағдай жасау
• Бірыңғай стандарттар мен сапалы құралдар қалыптастыру
• Мұғалімдерге, білім алушыларға, ата-аналарға және басқару органдарына нақты ақпарат ұсыну
Қалыптастырушы, жиынтық және критериалды бағалау — білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалауда қолданылатын өзара байланысты, бірін-бірі толықтыратын жүйе. Бұл бағалау түрлерінің үйлесімді қолданылуы оқыту мен оқудың тиімділігін арттырып, білім беру сапасын қамтамасыз етеді. Олар оқытушының кәсіби құзыреттілігін көрсетіп, білім алушының тұлғалық және академиялық дамуына ықпал етеді.
Оқу-әдістемелік кешендер мен ресурстар — жоғары білім беру жүйесінде оқытушының кәсіби қызметін сапалы ұйымдастыруға арналған негізгі құралдар жиынтығы. Бұл кешендер білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалауға, оқу процесін жоспарлауға және мазмұнды қамтамасыз етуге бағытталған. Жалпы, оқу-әдістемелік кешен (ОӘК) дегеніміз не?
ОӘК — бұл оқу пәнін жүргізуге қажетті барлық құжаттар мен материалдардың жүйеленген жиынтығы. Ол оқытушы мен білім алушы арасындағы оқу үдерісін нақты, тиімді және нәтижелі ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
ОӘК құрамына кіреді:
Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау — қазіргі білім беру жүйесінің сапасын қамтамасыз етудегі негізгі тетік. Бұл үдеріс тек баға қоюмен шектелмейді; ол оқу нәтижесін, білім алушының даму деңгейін және оқыту тиімділігін кешенді түрде талдауға бағытталған. Бағалау — оқу нәтижелерін алдын ала белгіленген мақсаттар мен критерийлерге сәйкестендіру арқылы анықтау процесі. Ол оқыту сапасын арттыруға, студенттің оқу мотивациясын күшейтуге және оқытушы мен білім алушы арасындағы кері байланысты қамтамасыз етуге бағытталады.
Бағалау тәсілдерінің ерекшелігі
Бағалау тәсілдері критериалды бағалаудың түрлеріне және пән мазмұнына қарай ерекшеленеді. Қазақстандағы білім беру мазмұнын жаңарту аясында үш негізгі бағалау түрі қолданылады: қалыптастырушы, жиынтық және критериалды бағалау. Олар бірін-бірі толықтырып, оқу процесінің сапасын арттыруға бағытталған.
1. Қалыптастырушы бағалау
Қалыптастырушы бағалау — оқу үдерісінің ажырамас бөлігі. Ол тоқсан барысында мұғалім тарапынан жүйелі түрде өткізіліп отырады және баға, балл қойылмайды. Мұғалім мен білім алушы арасында үздіксіз кері байланыс қамтамасыз етіледі. Бұл бағалау түрі білім алушының қателесуге, оны түзетуге құқығын сақтай отырып, оның мүмкіндігін анықтауға, қиындықтарын табуға және оң нәтижеге қол жеткізуіне көмектеседі.
Міндеттері:
• Оқу мақсаттары мен бағалау критерийлерін анықтап, білім алушыларға ұсыну
• Бірлескен оқытуға арналған орта құру
• Сындарлы кері байланыс ұйымдастыру
• Өзара оқыту мен өзіндік рефлексияны дамыту
• Білім алушыны оқу үдерісінің белсенді құраушысы ретінде қалыптастыру
Қалыптастырушы бағалау қосымша жаттығу немесе тестілеу емес, оқу мақсаттары мен күтілетін нәтижелерге негізделген тәжірибелік мазмұнға сүйенеді. Бұл үдеріс стандартталмайды — әр мұғалім оны өз тәжірибесіне сай ұйымдастырады және нәтижесіне жауапты болады.
Үдеріс кезеңдері:
• Ұйымдастыру және жоспарлау
• Әдістерді таңдау
• Нәтижелерді талдау
• Кері байланыс беру
2. Жиынтық бағалау
Жиынтық бағалау — белгілі бір оқу кезеңінің соңында оқу бағдарламасы мазмұнын меңгеру деңгейін тіркеу және анықтау үшін жүргізіледі. Ол бөлім/ортақ тақырыптар бойынша, тоқсан соңында және білім беру деңгейін аяқтағанда (негізгі орта, жалпы орта) өткізіледі.
Ерекшелігі:
• Бағалау балл, деңгей немесе баға түрінде тіркеледі
• Дескрипторлар мен балл қою кестелері арқылы әділ шешім қабылданады
• Нәтижелер мұғалімге оқу үдерісін жоспарлау, түзету және талдау жасау үшін қолданылады.
Жиынтық бағалау — есеп беру, рейтинг, сертификаттау сияқты ресми мақсаттарға қызмет етеді.
3. Критериалды бағалау
Критериалды бағалау — нақты, алдын ала белгіленген критерийлерге сүйене отырып, оқу жетістігін ашық және әділ бағалауға мүмкіндік береді. Бұл жүйе білім алушының не үшін қандай баға алғанын түсінуіне жағдай жасайды, ал оқытушыға бағалау мәдениетін қалыптастыруға көмектеседі.
Мақсаты:
• Шынайы оқу нәтижесін көрсету
• Бағалау үдерісін барлық қатысушыларға түсінікті ету
• Оқу сапасын арттыруға бағытталған кері байланыс ұсыну
Міндеттері:
• Бағалаудың қызметі мен мүмкіндіктерін кеңейту
• Өзін-өзі жетілдіруге жағдай жасау
• Бірыңғай стандарттар мен сапалы құралдар қалыптастыру
• Мұғалімдерге, білім алушыларға, ата-аналарға және басқару органдарына нақты ақпарат ұсыну
Қалыптастырушы, жиынтық және критериалды бағалау — білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалауда қолданылатын өзара байланысты, бірін-бірі толықтыратын жүйе. Бұл бағалау түрлерінің үйлесімді қолданылуы оқыту мен оқудың тиімділігін арттырып, білім беру сапасын қамтамасыз етеді. Олар оқытушының кәсіби құзыреттілігін көрсетіп, білім алушының тұлғалық және академиялық дамуына ықпал етеді.
Оқу-әдістемелік кешендер мен ресурстар
Оқу-әдістемелік кешендер мен ресурстар — жоғары білім беру жүйесінде оқытушының кәсіби қызметін сапалы ұйымдастыруға арналған негізгі құралдар жиынтығы. Бұл кешендер білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалауға, оқу процесін жоспарлауға және мазмұнды қамтамасыз етуге бағытталған. Жалпы, оқу-әдістемелік кешен (ОӘК) дегеніміз не?
ОӘК — бұл оқу пәнін жүргізуге қажетті барлық құжаттар мен материалдардың жүйеленген жиынтығы. Ол оқытушы мен білім алушы арасындағы оқу үдерісін нақты, тиімді және нәтижелі ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
ОӘК құрамына кіреді:
Оқу ресурстарының түрлері
Баспа ресурстар
Оқулықтар, оқу құралдары, әдістемелік нұсқаулықтар
ҚР БҒМ бекіткен стандарттарға сәйкес әзірленеді
Сараптамадан, сынақтан және мониторингтен өтеді
Электронды ресурстар
LMS платформалар (Moodle, Platonus, Univer)
Цифрлық кітапханалар, онлайн тесттер, бейнесабақтар
Интерактивті силлабус, бағалау жүйелері
Авторлық ресурстар
Оқытушы әзірлеген презентациялар, тапсырмалар, кейс материалдар
Пән ерекшелігіне сай бейімделген контент
Силлабус— бұл оқу пәнінің мазмұнын, құрылымын, оқу мақсаттарын, бағалау критерийлерін және оқу нәтижелерін сипаттайтын негізгі оқу-әдістемелік құжат. Ол оқытушы мен білім алушы арасындағы оқу келісімі ретінде қызмет етеді.
Силлабустың негізгі компоненттері:
Түрлері:
Оқулықтар мен оқу құралдары
Дәрістер жинағы, семинар материалдары
Тесттер, кейс тапсырмалар, әдістемелік нұсқаулықтар
Авторлық материалдар (оқытушы әзірлеген)
Электронды ресурстар — бұл оқу процесін цифрлық форматта ұйымдастыруға арналған құралдар мен платформалар. Олар білім алушының оқу белсенділігін арттырып, оқу контентін қолжетімді етеді.
Мысалдар:
LMS платформалар: Moodle, Platonus, Univer
Цифрлық кітапханалар: eLIBRARY, Springer, KazNEB
Онлайн тесттер, бейнесабақтар, интерактивті тапсырмалар
Google Classroom, Microsoft Teams, Zoom арқылы қашықтан оқыту
Электронды ресурстар — білім беру технологияларының ажырамас бөлігі. Олар оқу контентін бейімдеуге, бағалауды автоматтандыруға және студентпен кері байланыс орнатуға мүмкіндік береді.
Силлабус, оқу құралдары және электронды ресурстар — жоғары оқу орны оқытушысының кәсіби құзыреттілігін көрсететін, оқу үдерісінің мазмұнын, құрылымын және сапасын қамтамасыз ететін негізгі компоненттер. Бұл ресурстар білім алушының оқу жетістігін арттыруға, оқу мотивациясын күшейтуге және оқу нәтижелерін әділ бағалауға бағытталған.
Өзін – өзі тексеруге арналған сұрақтар мен тапсырмалар:
Сұрақтар:
1-тапсырма. Силлабус құрылымын талдау. Университетіңіздің бір пәніне арналған силлабусты таңдаңыз, құрылымын талдап, кемінде 5 негізгі компонентін сипаттаңыз. Әр компоненттің оқу процесіндегі рөлін түсіндіріңіз.
2-тапсырма. Электронды ресурстарды салыстыру және оқу процесінде қолданылатын цифрлық платформаларды бағалау. Moodle, Platonus және Google Classroom платформаларын салыстырыңыз. Әр платформаның артықшылықтары мен шектеулерін сипаттаңыз. Жауап форматы: Кесте + қысқаша қорытынды (200–300 сөз).
3-тапсырма. Тақырыбы: Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау жүйесі: теория, әдістер және тәжірибе. Тапсырма түрі: Жазбаша талдамалық жұмыс (эссе немесе аналитикалық шолу)көлемі: 5–7 бет, кесте, диаграмма, бағалау үлгілері қолдануға болады.
4-тапсырма. Рефлексиялық эссе. «Қазіргі заманғы оқытушы қандай болуы керек?» тақырыбында жеке көзқарасыңызды жазыңыз. Көлемі: 800–1000 сөз.
5-тапсырма. Теориялық талдау жасаңыз «Жоғары мектеп оқытушысының кәсіби құзіреттілігі» ұғымына анықтама беріңіз. Құзіреттіліктің түрлерін сипаттаңыз: әдістемелік, ғылыми, тұлғалық, цифрлық. Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау түрлерін (қалыптастырушы, жиынтық, критериалды) талдаңыз.
Баспа ресурстар
Оқулықтар, оқу құралдары, әдістемелік нұсқаулықтар
ҚР БҒМ бекіткен стандарттарға сәйкес әзірленеді
Сараптамадан, сынақтан және мониторингтен өтеді
Электронды ресурстар
LMS платформалар (Moodle, Platonus, Univer)
Цифрлық кітапханалар, онлайн тесттер, бейнесабақтар
Интерактивті силлабус, бағалау жүйелері
Авторлық ресурстар
Оқытушы әзірлеген презентациялар, тапсырмалар, кейс материалдар
Пән ерекшелігіне сай бейімделген контент
Силлабус, оқу құралдары, электронды ресурстар.
Силлабус— бұл оқу пәнінің мазмұнын, құрылымын, оқу мақсаттарын, бағалау критерийлерін және оқу нәтижелерін сипаттайтын негізгі оқу-әдістемелік құжат. Ол оқытушы мен білім алушы арасындағы оқу келісімі ретінде қызмет етеді.
Силлабустың негізгі компоненттері:
- Пән атауы, кредит саны, оқу форматы
- Оқу мақсаттары мен күтілетін нәтижелер
- Бағалау түрлері мен критерийлері
- Сабақ кестесі, тапсырмалар, әдебиеттер тізімі
- Оқытушының байланыс ақпараты мен курс саясаты
Түрлері:
Оқулықтар мен оқу құралдары
Дәрістер жинағы, семинар материалдары
Тесттер, кейс тапсырмалар, әдістемелік нұсқаулықтар
Авторлық материалдар (оқытушы әзірлеген)
Электронды ресурстар — бұл оқу процесін цифрлық форматта ұйымдастыруға арналған құралдар мен платформалар. Олар білім алушының оқу белсенділігін арттырып, оқу контентін қолжетімді етеді.
Мысалдар:
LMS платформалар: Moodle, Platonus, Univer
Цифрлық кітапханалар: eLIBRARY, Springer, KazNEB
Онлайн тесттер, бейнесабақтар, интерактивті тапсырмалар
Google Classroom, Microsoft Teams, Zoom арқылы қашықтан оқыту
Электронды ресурстар — білім беру технологияларының ажырамас бөлігі. Олар оқу контентін бейімдеуге, бағалауды автоматтандыруға және студентпен кері байланыс орнатуға мүмкіндік береді.
Силлабус, оқу құралдары және электронды ресурстар — жоғары оқу орны оқытушысының кәсіби құзыреттілігін көрсететін, оқу үдерісінің мазмұнын, құрылымын және сапасын қамтамасыз ететін негізгі компоненттер. Бұл ресурстар білім алушының оқу жетістігін арттыруға, оқу мотивациясын күшейтуге және оқу нәтижелерін әділ бағалауға бағытталған.
Өзін – өзі тексеруге арналған сұрақтар мен тапсырмалар:
Сұрақтар:
- Қалыптастырушы бағалаудың негізгі мақсаты қандай?
- Жиынтық бағалау қай кезеңде және қандай мақсатпен қолданылады?
- Критериалды бағалау жүйесінің ерекшеліктерін атаңыз.
- Бағалау түрлерінің арасындағы айырмашылық неде?
- Қалыптастырушы және жиынтық бағалаудың өзара байланысын сипаттаңыз.
- Критериалды бағалау жүйесі білім алушының оқу мотивациясына қалай әсер етеді?
- Қалыптастырушы бағалау мен дәстүрлі бағалау жүйесін салыстырыңыз.
- Жиынтық бағалаудың нәтижелері білім сапасын арттыруға қалай ықпал етеді?
- Өз пәніңізге байланысты қалыптастырушы бағалаудың бір әдісін сипаттап, мысал келтіріңіз.
- Критериалды бағалау парағын құрастыруда қандай дескрипторларды қолданар едіңіз?
1-тапсырма. Силлабус құрылымын талдау. Университетіңіздің бір пәніне арналған силлабусты таңдаңыз, құрылымын талдап, кемінде 5 негізгі компонентін сипаттаңыз. Әр компоненттің оқу процесіндегі рөлін түсіндіріңіз.
2-тапсырма. Электронды ресурстарды салыстыру және оқу процесінде қолданылатын цифрлық платформаларды бағалау. Moodle, Platonus және Google Classroom платформаларын салыстырыңыз. Әр платформаның артықшылықтары мен шектеулерін сипаттаңыз. Жауап форматы: Кесте + қысқаша қорытынды (200–300 сөз).
3-тапсырма. Тақырыбы: Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау жүйесі: теория, әдістер және тәжірибе. Тапсырма түрі: Жазбаша талдамалық жұмыс (эссе немесе аналитикалық шолу)көлемі: 5–7 бет, кесте, диаграмма, бағалау үлгілері қолдануға болады.
4-тапсырма. Рефлексиялық эссе. «Қазіргі заманғы оқытушы қандай болуы керек?» тақырыбында жеке көзқарасыңызды жазыңыз. Көлемі: 800–1000 сөз.
5-тапсырма. Теориялық талдау жасаңыз «Жоғары мектеп оқытушысының кәсіби құзіреттілігі» ұғымына анықтама беріңіз. Құзіреттіліктің түрлерін сипаттаңыз: әдістемелік, ғылыми, тұлғалық, цифрлық. Білім алушылардың оқу жетістіктерін бағалау түрлерін (қалыптастырушы, жиынтық, критериалды) талдаңыз.
БІЛІМ АЛУШЫЛАРДЫҢ ОҚУ ЖЕТІСТІКТЕРІН БАҒАЛАУ
